Masaż wodny to jeden z zabiegów stosowanych w hydroterapii. Korzystają z niego nie tylko pacjenci sanatoriów, ale i klienci gabinetów odnowy biologicznej.

Dobroczynne oddziaływanie wody na psychikę i or­ganizm człowieka znane jest od dawna. Strumienie wody, masując ciało dają uczucie odprężenia i popra­wiają samopoczucie. Pulsująca woda rozluźnia mię­śnie, poprawia krążenie i polepsza ukrwienie skóry. Najprostszą formą masażu wodnego jest zwykły prysznic. Więcej możliwości daje kąpiel w wannie z hydromasażem. Wanny te potocznie zwane są „jacuzzi” od nazwy firmy, która opatentowała to roz­wiązanie i jako pierwsza wprowadziła na rynek ten rodzaj wanien.

Ludzie starsi, kobiety w ciąży i osoby chore na serce powinny, przed korzystaniem z hydromasa­żu, skonsultować się z lekarzem.

■ Rodzaje masażu

Hydromasaż, czyli masaż wodny, a właściwie wodno-powietrzny, odbywa się za pomocą tzw. biczów wodnych. Bicze wodne są to silne, wiru­jące strumienie wody lub wody wymieszanej z powietrzem, powstające w specjalnych dyszach (tzw. jetach) umieszczonych w ściankach wanny. Dzięki nim mieszanina wody i powietrza dociera do ciała kąpiącej się osoby. Dodatek powietrza powodu­je zwiększenie ciśnienia bicza wodnego. Ilość powie­trza dopływającego do dysz można regulować za pomocą pokrętła umieszczonego na brzegu wanny. Liczba dysz jest uzależniona od wielkości i kształtu wanny. Niektóre wanny mają specjalnie wytłoczone zagłębienia, w których montuje się dysze w taki sposób, aby nie przeszkadzały podczas kąpieli. W wannach małych (prostokątnych) zwykle montuje się 5-6 dysz, w wannach trójkątnych – od 6 do 8. Dy­sze mogą być nastawne, co pozwala ukierunkować strumień wody na określone partie ciała. Zamykane zaś dają możliwość uniknięcia masażu wybranej (np. bolącej) części ciała.

Rozmieszczenie dysz w ściankach wanny jest bardzo ważne, gdyż decyduje o masażu konkretnych partii ciała: karku, pleców i ramion, bioder, łydek i stóp. Ma­saż pleców może odbywać się za pomocą jednej dużej dyszy i czterech mniejszych umieszczonych wokół niej w oparciu wanny. Do masażu okrężnego karku służy dysza turbinowa. Niektóre firmy montują dysze w miejscach wskazanych przez klienta. Należy jednak pamiętać, że rozmieszczenie dysz proponowane przez producenta nie jest przypadkowe. Jest poparte bada­niami, obliczeniami i nie powinno się go pochopnie zmieniać.

Wodę do dysz podaje agregat pompowy. Pompa zasy­sa wodę z wanny przewodem ssącym, zakończonym specjalnym otworem wlotowym i wtłacza ją przez dy­sze z powrotem do wnętrza wanny. Przewody, którymi płynie woda są wykonane ze sztywnych lub gięt­kich (karbowanych) rur z PCW. Dobry agregat pompo­wy pracuje cicho. Może być chłodzony wodą kąpielo­wą, co sprawia, że jest ona systematycznie podgrze­wana. Najczęściej spotyka się agregaty mocy około 1 kW, a przy dużych wannach 1,5 kW. Masaż powietrzny (tzw. perełkowy), wspomaga hy­dromasaż i odbywa się za pomocą drobniutkich bą­belków powietrza. Spotyka się dwa rozwiązania te­go rodzaju masażu. Powietrze może być wtłaczane w postaci drobnych pęcherzyków przez dysze lub perforowane dno wanny. Wanny, w których sprężo­ne powietrze wydostaje się otworkami, mają po­dwójne dno. W przestrzeni między nimi znajdują się kanały zapewniające równomierne rozprowa­dzenie powietrza. Wanny z dyszami powietrznymi powinny mieć odpowiednio grube i wytrzymałe dno.

Powietrze do masażu powietrznego jest wtłaczane przez kompresor, umieszczony pod wanną. Powietrze to może być podgrzewane lub niepodgrzewane. W niektórych systemach strumienie pęcherzyków po­wietrza mogą pulsować płynnie lub skokowo między minimalnym i maksymalnym ich natężeniem. Sterowanie aparaturą do masażu może być pneuma­tyczne – za pomocą pokręteł lub elektroniczne za po­mocą wyłączników sensorowych.

■    Wyposażenie dodatkowe

Wanna może mieć podwodne oświetlenie halogeno­we, układ zamykająco-przelewowy, urządzenie do podgrzewania wody kąpielowej i powietrza do ma­sażu perełkowego, do osuszania przewodów i dysz po skończonej kąpieli, oraz usuwania resztek pokąpielowych oraz system dezynfekcji – stosowany naj­częściej w wannach znajdujących się w hotelach, za­kładach leczniczych, gabinetach itp. Razem z wanną można kupić luksusową baterię, montowaną na obrzeżu wanny. Bateria, jak i inne detale (uchwyty, korek, pokrętło przelewu) mogą być pozłacane. Niektóre wanny mają dno wykonane w wersji antypoślizgowej.

■    Materiał

Wanny z hydromasażem wykonywane są z tworzyw sztucznych – najczęściej z akrylu sanitarnego. Wytła­cza się je z płyt akrylowych. Wanny wykonane z akry­lu wysokiej jakości mają odpowiednią wytrzymałość, trwałe kolory, są odporne na zarysowania i ścieranie oraz środki chemiczne używane w gospodarstwie do­mowym. Tworzywa sztuczne są złymi przewodnikami ciepła, w związku z tym woda w czasie kąpieli nie stygnie tak szybko, jak w wannach metalowych. Nie ma też uczucia zimna przy zetknięciu się ze ścianką wanny. Ewentualne rysy powstałe na powierzchni wanny można usunąć za pomocą past polerskich. Spotyka się również wanny ze sztucznego marmuru (konglomeratu) lub laminatu.

■    Montaż wanny

Wanny są ustawiane na specjalnych stelażach alumi­niowych lub na nóżkach. Ze względu na drgania, jakie powstają w trakcie hydromasażu, nie powinny być sztywno połączone z obudową z glazury. Przód wanny jest osłonięty panelem, który w razie potrzeby można zdjąć i dostać się do pompy i przewodów. Można też zagłębiać wanny w podłodze, zawsze jednak trzeba pamiętać o możliwości dostania się do urządzeń i za­pewnieniu wentylacji przestrzeni pod wanną. Przed zainstalowaniem wskazana jest konsultacja z fachowcem, który określi, jakie wymagania musi spełniać instalacja elektryczna i wodociągowa, aby bez problemu podłączyć wannę. Dobrze też, jeśli o za­miarze zamontowania wanny z hydromasażem wie architekt projektujący dom.

Podłączenie wanny do instalacji elektrycznej najlepiej powierzyć osobie z serwisu lub uprawnionemu elek­trykowi. Przy nie umiejętnym podłączeniu urządzeń elektrycznych (dotyczy to szczególnie wanien produ­kowanych za granicą), łatwo można uszkodzić skrzyn­kę sterującą.

■    Zabezpieczenia

Wanna powinna mieć odpowiednie atesty i certyfikaty polskie lub ewentualnie kraju, w którym została wy­produkowana.

Większość wanien ma czujniki poziomu wody. Hydro­masaż można uruchomić dopiero wtedy, gdy dysze są przykryte wodą. Wcześniejsze włączenie hydromasa­żu grozi zalaniem łazienki strumieniami wody o bar­dzo dużej sile. System wyłącza się samoczynnie po pewnym czasie, na wypadek, gdyby osoba kąpiąca się zasnęła w wannie. Innym zabezpieczeniem może być:

♦     zerowanie pompy wodnej i ramy aluminiowej,

♦     izolacja ochronna kompresora i skrzynki elektro­nicznej,

♦     maksymalne napięcie elementów w bezpośrednim zasięgu kąpiącego się – 12 V prądu stałego,

♦     odpowiedni stopień ochrony silnika pompy,

♦     dostateczna odległość pompy od otworu ssącego, uniemożliwiająca wciągnięcie włosów.

Instalacja elektryczna w domu lub mieszkaniu powin­na mieć zamontowany wyłącznik różnicowo-prądowy.

■ Czyszczenie i konserwacja

Przewody, którymi pompa zasysa i tłoczy wodę, po­winny być ułożone z takim spadkiem, aby znajdująca się w nich woda mogła spłynąć do kanalizacji. Także pompa, po zakończeniu kąpieli, powinna być opróż­niana z wody. Jeśli urządzenia nie są całkowicie od­wodnione, w zalegającej wodzie rozwijają się glony i bakterie, które zanieczyszczają wodę używaną do kąpieli. Dlatego producenci zalecają okresową dezyn­fekcję systemów masażu. Po każdej kąpieli należy przedmuchać kanały powietrzne (masaż powietrzny) by osuszyć i usunąć zanieczyszczenia.

Niektóre firmy oferują specjalny system spłukiwania wanny, który oczyszcza elementy hydromasażu z resztek pokąpielowych.

■ Wanny typu SPA

Są formą pośrednią między wanną a basenem. Umoż­liwiają kąpiel kilku osobom jednocześnie i mogą być źródłem relaksu dla całej rodziny. Najczęściej instalu­je się je w domu na poziomie parteru lub w piwnicy. Wyposażone są w hydromasaż i masaż powietrzny oraz oświetlenie podwodne. Ze względu na dużą po­jemność tych wanien, wodę wymienia się w nich raz na jakiś czas (np. co 15-20 kąpieli, jeżeli nie używa się mydła). Do oczyszczania wody kąpielowej służy filtr i ozonator. Wodę do kąpieli się podgrzewa. Możliwe jest zaprogramowanie temperatury wody na określo­ną godzinę. Do tego typu wanien zaleca się usta­wianie agregatu pompowego i kompresora w osob­nym pomieszczeniu, ponieważ są one dosyć hałaśli­we. Wanny te mają specjalne pokrywy zabezpie­czające przed utratą ciepła i nieszczęśliwym wypad­kiem (np. przypadkowym wpadnięciem dziecka).